Cob - krępy koń półkrwi

   W języku angielskim Cob nazywano onegdaj silnego konia mieszańca. Cob jest typem silnego, krępego i energicznego konia zaprzęgowego półkrwi.  Posiada przodków zarówno zimnokrwistych jak i pełnej krwi angielskiej i czystej krwi arabskiej. Są to konie urodziwe i eleganckie przeważnie o wzroście 145~153 cm. Dobrze spisują się jako konie gospodarskie jak i do eleganckich powozów i pod wierzch.
   Kolebką hodowli jest północna kraina Francji -Normandia i Królestwo Brytyjskie.
  COB NORMANDZKI- Tradycja hodowli normandzkich koni typu cob sięga czasów Wilhelma Zdobywcy, który używał ich w swoim wojsku. Są to konie silne o masywnej budowie, 150-160 cm wzrostu. Głowa jest duża i garbonosa jak u koni zimnokrwistych. We Francji hodowlą tą zajmują się stadniny Le Pin i Saint Lo.

Cob Normandzki

  COB ANGIELSKI I IRLANDZKI. Do tego typu zalicza się mieszańce hunterów z rasami kuców lub koni hackney. Nie stanowia odrębnej rasy tylko krzyżówki.
  COB WALIJSKI wytworzony z krzyżówek klaczy kuców walijskich z ogierami hiszpańskimi, Norfolk Roadster i orjentalnymi. Wpisuje się je jako rasę do księgi stadnej kuców walijskich w sekcji D. Wzrost od 137 do152 cm. Są to konie wyjątkowo urodziwe. Mają piękną głowę, ładnie wygiętą szyję, długą jedwabistą grzywę, niewielkie szczotki pęcinowe i okrągły, charakterystycznie wystający w górę zad. Chody mają bardzo eleganckie, szczególnie kłus jest imponujący i wydatny. Dobrze spisywały się niegdyś jako konie gospodarskie i transportowe a także jako idealne konie do eleganckich zaprzęgów szczególnie powożonych przez damy.

Cob Walijski D

Cob Walijski D

    TINKER COB to srokatej maści ,krępy z obfitymi szczotkami pęcinowymi i gęstą, często bardzo długą grzywą mały koń. Wzrost w kłębie od 135 do około 150cm. Tinker pochodzi z Irlandii i Anglii Północnej a ukształtował się jako swoista rasa z pogłowia koni, które ze względu na srokate umaszczenie nie uznawane były w standardach innych ras i odrzucane z hodowli. Takie pstrokate odrzutki kupowała uboga ludność prowadząca wędrowny tryb życia zwana tinkers -druciarze. Zajmowali się oni handlem obwoźnym prowadząc styl życia koczowniczy podobnie jak europejscy Romowie. Choć nie byli oni etnicznie spokrewnieni z Romami to często nazywa się ich do dziś podobnie jak Romów cyganami czyli ang. Gypsy. Można więc spotkać się z nazwą potoczną koni Tinker taką jak Gypsy wanner.
 Tinkery to charakterystyczna rasa srokatych włochaczy znanych ze spokojnego usposobienia, małego temperamentu i pracowitości. Kłoda ich jest przeważnie beczkowata i mają muskularną budowę.

Tinker Cob

Konie pośpieszno robocze i pogrubione

  Jest to typ koni masywnych ale dobrze kłusujących. Do tego typu należą konie zimnokrwiste o lżejszym pokroju, uszlachetnione o bardziej energicznych chodach oraz rasy powstałe w wyniku krzyżowania miejscowych klaczy, nierzadko tak zwanych mierzynów z importowanymi ogierami zimnokrwistymi.
 POSTIER BRETON -Postier bretoński. Rasa koni wyhodowana we Francji i używana niegdyś do ciągnięcia dyliżansów pocztowych. Bretończycy hodowali dwa typy koni pociągowych :ciężki i lżejszy Postier. Bretoński Postier powstał w XIX w. w wyniku krzyżowania ciężkiego Bretona z rasą Norfolk Roadster oraz Hackney. W 1909r. założono osobną księgę stadną. Charakterystyczne piętno wypalane na lewej stronie szyi to "krzyżyk na daszku". Stosowano również kurtyzowanie ( obcinanie wraz z kręgami ) ogona. Od 1996r. kurtyzowanie jest prawnie zabronione. Te krępe konie o energicznych chodach świetnie spisywały się ciągnąc dyliżanse w trudnym terenie a także w transporcie szybko psujących się ryb i owoców moża oraz jako konie artyleryjskie.

Postier Bretoński

 KLEPPER -Nazwa dzisiaj mało znana. Pierwotnie słowo to oznaczało konia rycerskiego i pochodzi najprawdopodobniej z języka niemieckiego. W XVI w. klepperem nazywano konia niskiej jakości a także człowieka zajmującego się kastrowaniem ogierów. Na terenach Litwy ,Łotwy,Estonii i Finlandii konie pospolite pochodzące od prymitywnych przodków nazywane były właśnie klepperami.
 W roku 1855 szlachta inflancka chcąc udoskonalić miejscowe kleppery założyła na terenie dzisiejszej Estonii stadniny Tori i Avinurme. Z czasem wytworzono w nich rasę dobrze kłusujących o żywym temperamencie koni na pograniczu typu zimno- i gorącokrwistego.
  Założycielem rasy toryjskiej - TORI został importowany w 1894 r. ogier Hetman urodzony w Michałowie u T.Zamoyskiego. Ojciec tego ogiera był po angielskiej rasy Norfolk Roadsterze a matka po ogierze francuskim w typie Huntera. Rasa była udoskonalana - pogrubiana importowanymi ogierami Postier Breton.
  FIŃSKI KLEPPER jest w tym samym typie co TORI ma jednak dużo cięższą głowę. Fiński koń uszlachetniany był Norfolk Roadsterami i końmi zimnokrwistymi sprowadzanymi z Rosji. Księgę stadną założono w 1907 r. Do dzisiaj w tej rasie prowadzona jest selekcja hodowlana na cechy pociągowe a próbą dzielności są wyścigi kłusacze w sulkach.

Tori

Estoński klepper

Fiński klepper

ogier Kirppu jeden z protoplastów rasy fińskiej

 MURAKOZI znane w Polsce MUR-INSULAN ( Mur-nazwa rzeki, insula-wyspa ), na Węgrzech nazywane HEINZE to pochodząca z byłej Jugosławii a hodowana nadal na Węgrzech rasa urodziwych, około 150 cm w kłębie, krępych koni roboczych.Posiadają szlachetną głowę i stosunkowo długą szyję, skośne łopatki oraz żywy aczkolwiek łagodny temperament. Cechuje je odporność na choroby i bardzo dobre wykorzystanie paszy objętościowej. Rasa ta wytworzona została przy udziale rasy Noryckiej.
  Mur-insulany hodowane były również w Polsce, sprowadzone w latach 40-stych XX w. Głównym ośrodkiem hodowlanym było woj. opolskie (Stadnina Prudnik) oraz Pogórze Sudeckie. Wpisywane były do Księgi Stadnej Koni Zimnokrwistych i Pogrubionych ,oznaczane symbolem : m.ins. W 1975 hodowlę państwową zlikwidowano pozostawiając ją w rękach rolników. Niestety mechanizacja i przestawienie się hodowców w latach 80-tych na produkcję ciężkich koni rzeźnych tj. przekrzyżowanie z rasą ardeńską, spowodowała zanik typu Mur-insulana sudeckiego.

ogier Mur-insulan kryjący kiedyś w SO Książ

  KOPCZYK PODLASKI -to typ rodzimego pogrubionego mierzyna powstałego w wyniku krzyżówek Konika Polskiego, koni gorącokrwistych i zimnokrwistych. Protoplastą rasy był ogier o imieniu Kopczyk chodowli chłopskiej. Niestety rasa Kopczyków w wyniku przekrzyżowań zupełnie zanikła w latach 80-tych XX w. Kopczyk był koniem krępym ,140 -150cm wzrostu o masie do 650kg, Nogi miał drobniejszej budowy a chody drobne podobnie jak Konik Polski. Były to konie o nie najlepszej budowie ale bardzo żywotne i odporne,doskonale wykorzystujące paszę, przydatne w małych gospodarstwach.

Kopczyk

 DÖLE ( Gudbransdal) czyli konie z dolin to rasa wyhodowana we wschodniej Norwegii. To silne konie ,dobrze kłusujące. Wysokość w kłębie 145-155cm. Charakterystyczny jest długi grzbiet,krótkie nogi i gęste ,falowane włosie ogona i grzywy oraz szczotki pęcinowe. Dole uszlachetniano w XIXw. ogierem pełnej krwi angielskiej Odin, który występuje obecnie w rodowodach wszystkich koni tej rasy. Dolew krwi angielskiej a później kłusaczej i arabskiej a także kojarzenie krewniacze przyczyniło się do dziedziczenia pobudliwego temperamentu i często trudnego charakteru. Norwescy hodowcy organizują wyścigi kłusacze doli.

Dole (Gudbransdal)

SZWARCWALDZKI LIS (Schwarcwalder Fuchs) inaczej zwany Kasztanowatym Koniem Szwarcwaldzkim. Jest to mały koń zimnokrwisty o masie 500-700kg i wysokości 145-150cm . To rasa bardzo urodziwych i mocnych koni o spokojnym temperamencie. Charakterystyczna jest mała urodziwa głowa z delikatnym pyskiem, mocna i zwięzła budowa ciała oraz stosunkowo małe kopyta ułatwiające pracę na stromiznach. Maść wyłącznie kasztanowata z jasną grzywą a kolor sierści tułowia od jasno -kasztanowatej do prawie czarnej.
 W górach Szwarcwaldu (płd-zach. Niemcy) wymagano od konia gospodarskiego siły, zwinności oraz niewielkich wymagań względem warunków utrzymania dlatego dosyć wcześnie ukształtowała się ta stara rasa. Początków rasy doszukać się można już w średniowieczu a przodkami tych koni były konie noryckie a typ ustalił się w wyniku dolewu krwi ardenów. W 1896r. powstało Szwarcwaldzkie Towarzystwo Hodowli Koni. Na przełomie XIX i XXw. państwowa polityka hodowlana dążyła do zwiększenia kalibru tej rasy stosując "ulepszenia" poprzez dolew krwi ogierów obcych ras zimnokrwistych i zapewne ta wspaniała rasa przestałaby istnieć gdyby nie chłopi ,którzy nadal używali do krycia swych leśnych ogierów mimo urzędowej groźby wysokiej grzywny. Dziś hodowla znajduje się w rękach prywatnych z kilkoma ogierami w państwowym stadzie Marbach. Konie te są dziś cenione i zyskują popularność także w górskiej turystyce.

Szwarcwaldzki Lis

Konie zaprzęgowe i powozy w malarstwie.

Wszystkie obrazy namalowane przez Ewelina Greiner, zobacz więcej na http://www.ewelinagreiner.art.pl/  może Ty też zamówisz taki obraz....?

STĘPAKI-cieżkie konie pociągowe

  Ciężkie konie pociągowe to konie ras zimnokrwistych. W Wielkiej Brytanii nazywa się je Draught lub Dray od staroangielskiego słowa dragon- ciągnąć, lub też po prostu Heavy -ciężki. W USA stosuje się nazwę Draft a we Francji Trait.

  Są to silne konie o masie ciała około 1000kg, dobrze umięśnione, grubokościste limfatycznej konstytucji o spokojnym temperamencie, cierpliwe i pracowite. Mimo dużej masy ciała są uległe wobec człowieka a ich reakcje rzadko bywają tak gwałtowne jak u koni gorącokrwistych, aczkolwiek należy pamiętać ,że są to zwierzęta obdarzone wielką siłą dlatego osobniki źle wychowane lub pod opieką niedoświadczonej osoby mogą być trudne do poskromienia. Budowa ciała koni pociągowych ma duże znaczenie dla wielkości siły uciągu. Duża, ciężka głowa, krótka i nisko osadzona szyja, strome łopatki, szeroka klatka piersiowa, krótkie kończyny z krótkimi pęcinami, duże kopyta oraz krótki i spadzisty zad to cechy potęgujące siłę uciągu. Także długość tułowia przewyższa wysokość w kłębie a masa przedniej części ciała jest widocznie większa od tylnej.
  Stępaki jako konie zaprzęgowe używane były do prac pociągowych, w rolnictwie -w uprawie na glegach ciężkich oraz wszędzie tam gdzie była potrzeba transportu ciężkich ładunków, powoli i precyzyjnie. Dziś w wielu cywilizowanych krajach są niezastąpioną pomocą w zrywce drzewa. Świetnie sprawdzają się w gospodarstwach ekologicznych i także w rekreacyjnej jeździe bryczką. Oczywiście potrafią pracować w kłusie i poruszają się także galopem ,przy czym ten ostatni jest ciężki i mało efektywny.
   Rasy zimnokrwiste wywodzą się od koni rycerskich ,których zapoczątkowanie hodowli przypisuje się  Królowi Franków Karolowi Wielkiemu (741-814). W IX -XI w. na zasobnych glebach i wilgotnych łąkach w krainie położonej nad Morzem Północnym nazwanej  przez Rzymian Armoryką (dzisiejsza Bretania i Normandia ) rozwinęła się hodowla masywnych, wybujałych koni. Konie normandzkie, bulońskie czy duńskie były onegdaj cenionymi końmi bojowymi-rycerskimi (tzw. Destrier). Koń rycerski rozpowszechnił się w Anglii gdy Wilhelm Zdobywca książę Normandii podbił wyspę i koronował się na jej króla w 1066r. Zatem angielskie rasy Shire i Clydesdale wywodzą się także od koni armorykańskich.
  Konie normandzkie i bulońskie były najbardziej cenionymi wówczas końmi bojowymi. W XVIII w. wykształciła się rasa koni tzw. Brabansonów nazywanych dziś Belgami, która wywarła duży wpływ na światową hodowlę koni zimnokrwistych. Ogiery belgijskie, chociaż w mniejszym stopniu niż ardeńskie, przyczyniły się do powstania polskich koni zimnokrwistych i pogrubionych.
Koń belgijski jest duży ok.170cm wzrostu. Jest wyjątkowo mało urodziwy jednak bardzo pracowity i powściągliwy, uległy. Najczęściej spotyka się umaszczenie dereszowate.
 Do typu stępaków należą również takie stare rasy jak :
 Koń ardeński ,Koń buloński -niezwykle urodziwa rasa i Perszeron (Francja) , Koń jutlandzki a także stara angielska rasa Suffolk Punch.
  Największą i najcięższą rasą koni pociągowych na świecie jest Shire (pol. szajr), wyhodowana w Anglii w połowie XVIII w. Rasa wywodzi się od średniowiecznych koni bojowych nazwanych swego czasu English Black Great Horse. Rasa ta początkowo była nazywana od imienia ogiera założyciela Packington Blind  ,w XIX w. otrzymała jednak nazwę  Księstw Środkowej Anglii gdzie była hodowana (Shires- księstwa, hrabstwa). Rasa ukształtowała się w wyniku krzyżowania ciężkich koni flandryjskich z fryzyjskimi.
Masa ciała koni Shire przekracza 1000kg. Rekordzistą był urodzony w 1846r. koń o imieniu Sampson, miał 2,2m wzrostu w kłębie i ważył 1500kg.
 Nogi Shire są dłuższe niż u innych ras zimnokrwistych a długie,obfite i zawsze białe szczotki całkowicie przykrywają ogromne kopyta. Na raczej wysoko osadzonej szyi bardzo duża głowa. Umaszczenie siwe lub ciemne zawsze z dużą białą odmianą na głowie. Jest to koń silny a jednocześnie elegancki. Do dzisiaj angielskie browary zaprzęgają je do wozów z beczkami w celach reprezentacyjnych.
   W USA ciężkie rasy zimnokrwiste jak Perszerony i Belgi hodowane są z wielkim zamiłowaniem. Używane w rolnictwie ekologicznym oraz w bardzo widowiskowych zawodach w ciągnięciu ciężarów.
  Polski Koń Zimnokrwisty ,wytworzony przy pomocy ogierów głównie ardeńskich, jest rasą posiadającą i siłę i urodę. Kiedyś utrzymywany w wielu regionalnych typach, dziś jednak w swoistej odrębności przetrwał tylko typ sokólski. Koń sokólski ma takie zalety użytkowo zaprzęgowe,że jest stosunkowo mniejszy,o mniej limfatycznej konstytucji, bardziej ruchliwy i odporny od innych zimnokrwistych hodowanych głównie na cechy mięsne.
  Poszukującym szczegółowych informacji dotyczących hodowli koni zimnokrwistych polecam http://konie-z-zimna-krwia.bloog.pl/?smoybbtticaid=611ded

Shire (Szajr)

Clydesdale (Klajdesdal)

Belgijski

Buloński

Perszeron og.Aubin du Logis

Sokólski og.Bryl

Arden

                 

Typy i rasy koni zaprzęgowych.

    Koń od czasów starożytnych służył człowiekowi jako główna siła pociągowa aż do skonstruowania przez Jamesa Watta w 1769r. maszyny parowej. Jednak wynalazek ten wcale nie sprawił , że użyteczność konia zaprzęgowego zmalała, właściwie w wieku XIX kultura użytkowania koni zaprzęgowych i produkcji powozów konnych osiągnęła szczytowy poziom. Natomiast rozpoczęte pod koniec XIX w. prace nad pierwszymi silnikami spalinowymi i w konsekwencji konstruowanie pojazdów benzynowych spowodowały przemiany , poprzez które zaprzęg konny przeszedł do lamusa. Po II Wojnie
Światowej postępująca mechanizacja spowodowała ,że koń zaprzęgowy przestał już być potrzebny i mógł przetrwać w uprzemysłowionym świecie tylko jako hobby.
   Europa jest kolebką hodowli ras koni selekcjonowanych pod względem użyteczności zaprzęgowej. W drugiej połowie XX w. większość ośrodków hodujących konie zaprzęgowe zmuszona była zatem do przestawienia hodowli na produkcję koni ogólnoużytkowych, do sportu lub na produkcję koni mięsnych z przeznaczeniem do konsumpcji. Na szczęście dzięki miłośnikom konia zaprzęgowego i w dużej mierze prywatnym hodowcom. W obecnych czasach obserwuje się wzrost zainteresowania użytkowaniem zaprzęgowym koni w celach rekreacyjnych oraz rozkwit sportu zaprzęgowego a co się z tym wiąże zainteresowanie rasami koni posiadającymi szczególne walory zaprzęgowe.
   W zależności od rodzaju użytkowania zaprzęgowego wyróżnia się kilka typów, grup ras koni i odpowiednio stosowane nazewnictwo:
1. STĘPAKI- konie ciężkie do ciężkich prac pociągowych ,wymagających dużego wysiłku w powolnym  ruchu.
2. POŚPIESZNO ROBOCZE I POGRUBIONE- konie masywne ale dobrze kłusujące.
3. COB- krępy koń półkrwi
 4.MAŁE KONIE ZAPRZĘGOWE- konie w typie dużego krępego kuca.
5.KAROSJERY I PARADIERY- rosłe konie półkrwi do eleganckich zaprzęgów posiadające efektowne chody.
6.LEKKIE KONIE ZAPRZĘGOWE- konie zaprzęgowe zwinne i szybkie.
7.KONIE DO WYŚCIGÓW W SULKACH- kłusaki i inochodźce.
 Postaram się w takiej kolejności opisać każdy typ użytkowy.

Treptuch- szmaciane karmidło

  Treptuch to taki specjalny szmaciany worek zakładany na głowę konia a służący do karmienia paszą treściwą na postoju.

  Praca konia zaprzęgowego trwa niekiedy wiele godzin dlatego zachodzi potrzeba konia nakarmić na postoju. Koń w zaprzęgu nie może być doprowadzony do żłobu a i karmienie z wiadra nie zdaje egzaminu. Zawieszenie worka z paszą na głowie konia jest najlepszym,najefektywniejszym i stosowanym od stuleci sposobem.
  Jeszcze 20 lat temu ,kiedy gospodarze jeździli zaprzęgami na jarmarki takie szmaciane worki na końskich pyskach były powszechnym widokiem. Dziś używają ich najczęściej dorożkarze i miłośnicy zaprzęgowych rajdów. Sama nazwa -treptuch pochodzi z mowy ludowej i na próżno szukać tego wyrazu w słownikach. Inne określenia tego przedmiotu w języku polskim nie są mi znane. W angielskim języku najczęściej zwie się owo "horse nosebag" lub "feedbag"
  Treptuch jest rzeczą niezwykle praktyczną ,gdyż koń może się posilać nie niepokojony przez innego konia i spokojnie żuć nie rozsypując paszy a po opuszczeniu głowy do ziemi wyjeść całą zawartość. Worek taki nie może być zbyt duży ani też za mały tylko odpowiednio proporcjonalny do głowy konia. Dno treptucha powinno być uszyte z grubej skóry aby nie rozdzierało się gdy koń będzie szorował nim o ziemię.Worek najczęściej uszyty jest z grubego płótna. Dla dobrej wentylacji wszywa się z przodu worka  kawałek skóry z dziurkami lub siatkę nylonową. Należy pamiętać ,że koń musi swobodnie oddychać mając pysk w worku. Szerokość w obwodzie górnej krawędzi worka powinna być na tyle duża aby swobodnie wlatywało do środka powietrze czyli między worek a koński łeb powinna mieścić się pięść czy też dłoń na sztorc. Szerokość ta powinna być zbliżona do obwodu łba konia na poziomie około 10 cm poniżej oczu konia ale nie większa ponieważ koń sięgając dna worka nie powinien nurkować tam oczami ,bo jest to niebezpieczne. Taki szmaciany żłób zapina się na końskiej głowie za pomocą paska na takiej wysokości aby zwisał na tyle nisko żeby pasza nie dotykała końskich chrap a jednocześnie żeby zakrywał pysk konia do takiej wysokości żeby nie wyjmował go z worka.

Treptuch

Treptuch amerykańskiej armii ma dodatkowo wszyty kawałek podziurkowanej skóry dla lepszej wentylacji.

Właściwie założony treptuch.

  Karmidło podwieszane dodatkowym paskiem na szyi jest wersją optymalną. Takie rozwiązanie zapobiega przydeptywaniu worka kopytem a i pojemność jest większa.

Treptuch podwieszany.

Treptuch podwieszany z przewiewnego ,siatkowego tworzywa.

KONKURS TRADYCJI POWOŻENIA

  W Stadzie Ogierów Książ w dniach 20 ,21 lipca 2013r. odbędzie się po raz pierwszy w powojennej Polsce   I Konkurs Tradycyjnego Powożenia.
 Takie konkursy organizowane były w Polsce jeszcze przed II wojną. Są one organizowane nadal na całym świecie ,głównie w USA i Europie Zachodniej. Celem konkursów tradycji powożenia jest nie tylko rywalizacja sportowa i sprawdzian wyszkolenia koni ale przede wszystkim promocja tradycyjnego stylu powożenia, prezentacja historycznych zaprzęgów, tradycyjnej uprzęży oraz tradycyjnych pojazdów konnych, eleganckich strojów i obyczajów.
 Głównymi animatorami zawodów w Książu są członkowie Stowarzyszenia Miłośników Powozów i Zaprzęgów. Polscy powożący, którzy od wielu lat uczestniczą i odnoszą sukcesy w takich konkursach za granicą to Marek Doruch oraz Krzysztof Szuster.  Oprócz nich swój udział w konkursie w Książu zapowiedzieli także zawodnicy ze Szwajcarii, Holandii i Niemiec.
 Zachęcam wszystkich miłośników koni i powożenia do przyjazdu na konkurs do Książa i obserwacji jak i uczestnictwa w zawodach. Regulamin zawodów i wszystkie szczegółowe informacje na specjalnej stronie http://www.tradition.com.pl/
  

Wyniki konkursu,tabele i galeria zdjęć również na stronie www.tradition.com.pl